Korczak in onze BSO

De pedagogische visie van Korczak komt tot uiting bij onze BSO

in de manier van communiceren en omgang met elkaar.

Door respect te tonen naar kinderen en hen serieus te nemen  

voelt iedereen zich gelijkwaardig. Ieder kind heeft bij ons dezelfde

rechten en plichten. Zo is iedereen een keer aan de beurt om de tafel

op te ruimen of af te wassen ( bij de jongere kinderen met wat hulp),

en ieder kind mag meedoen met activiteiten. 

Janusz Korczak

Janusz Korczak leefde van 1878 tot 1942. Hij was een Poolse

kinderarts die zijn praktijk eraan gaf om leiding te gaan geven

aan een kindertehuis. Samen met vrienden wist hij geld te verzamelen

om dit tehuis voor wezen en verwaarloosde kinderen te starten.

Naast kinderarts was hij pedagoog, filosoof en kinderboekenschrijver.

In 1942 werd hij met de 200 kinderen en begeleiders uit het weeshuis

weggevoerd naar Treblinka. Na een paar dagen werd hij samen

met alle kinderen en begeleiders vergast.

De visie van Korczak:

uitgangspunten:

- respect, vertrouwen en vergeven

- kinderen hebben rechten die gerespecteerd moeten worden:

- recht op zelfbestemming

- recht op een bewuste en verantwoorde belevingvan de dag

- recht om te zijn wie je bent

kenmerken:

- machtsvrije relaties

- sociale ontwikkeling en zelfstandigheid

- kindercentrum is mini-maatschappij

- kinderrechtbank en geldbank

Uitgangspunten

Korczak had veel kritiek op de gangbare opvoedingsmethoden.

Hij vond dat er met andere ogen naar kinderen gekeken moest worden.

Hij zag kinderen als volwaardige mensen met dezelfde rechten die

gerespecteerd dienden te worden.

De verhouding met volwassenen was een gelijkwaardige.

Opvoeding diende in zijn ogen ook niet op een doel in de toekomst

gericht te zijn, maar op het hier en nu.

Kinderen hebben het vermogen om zich op eigen kracht te verbeteren en

hebben een actieve rol in hun eigen ontwikkeling.

Zij hebben wel iemand nodig die hen leidt, hun vragen beantwoordt

en hen beschermt tegen de gevaren die zij nog niet zien.

Respect, vertrouwen en vergeven zijn kernbegrippen in Korczak’s visie.

Door het kind respectvol te benaderen, leert het andere mensen te respecteren.

Korczak verwoordt zijn ideeën over respect in drie hoofdmotieven.

Recht op zelfbestemming

Kernbegrippen rond dit recht zijn: het recht op verzelfstandiging, zelfbestemming,

zelfontdekking, ontwikkelen van de eigen wil, vrijheid en autonomie en

het recht om ervaringen op te doen.

Volwassenen en kinderen kunnen in zijn ogen als gelijken leven.

Het recht op de dag van vandaag

‘De dag van vandaag is belangrijk, want waarom zou morgen anders belangrijk zijn?’

De dag moet daarom bewust en verantwoord geleefd en beleefd worden.

Gelijke beoordeling van kinderen en volwassenen in de familie en in  

gezelschap zijn belangrijk. Evenals het tegemoet komen aan behoeften en

wensen in het hier en nu. Geef het kind rechten en plichten die bij de leeftijd horen.

Het recht om te zijn wie je bent

‘Kinderen zijn nodig in de wereld en wel precies zoals ze zijn’.

Laat ze dus in hun waarde en:

• heb geen te hoge verwachtingen;

• geef hun het recht op middelmatigheid;

• beschouw aanleg en opvoedingsmilieu als belangrijke opvoedingsgegevenheden;

• bied vrije ontplooiingsmogelijkheden, maar houd rekening met de

sociale mogelijkheden, condities en eisen.

Kinderen moeten ervaringen op kunnen doen, fouten kunnen maken en

gevaren tegenkomen.

Kenmerken

In het weeshuis ging Korczak uit van het individuele kind en een machtsvrije

communicatie. Een kind was nooit ondergeschikt aan het geheel.

De nadruk in de opvoeding lag op de sociale ontwikkeling en de zelfstandigheid.

Hij zag het weeshuis als een minimaatschappij en even belangrijk

als de gewone maatschappij.

Over het welzijn en recht van ieder kind besliste uiteindelijk een

speciale kinderrechtbank.

Een geldbank, eigen taken en hulp aan elkaar waren andere methoden

waarmee het recht en de verantwoordelijkheid van kinderen gegarandeerd werden.

De kinderen informeerden elkaar via een informatiebord en er was een

ideeënbus voor al hun problemen, vragen of ideeën.

Belangrijkste taak voor een opvoeder is goed te kijken en te luisteren en

uit te gaan van hoe het kind is. Het kind moet de kans krijgen keuzes

te maken en aan te geven wat het wel en niet wil.

Kinderen krijgen hierdoor veel ruimte om te doen wat zij goed vinden en

komen tot hun recht. Een opvoeder hoeft het kind hiervoor niet extra te stimuleren. 

Bron: Angerenstein 314 Kinderopvang Visie op opvoeden hoofdstuk 2